Wat is er in Polen gebeurd op 4 juni 1989?

37 jaar geleden, op 4 juni 1989 vonden in Polen de eerste gedeeltelijk vrije parlementsverkiezingen plaats, wat een historische keerpunt markeerde. 

Op 4 juni 1989 behaalden de kandidaten van Solidarność  de overwinning in de verkiezingen en op 24 augustus 1989 er is in Polen voor het eerst in een halve eeuw een niet-communistische regering gevormd. 

4 juni 1989 was geen dag van gemakkelijke overwinningen. Aan die dag gingen jaren van strijd, vermoeidheid, opofferingen, angst en een leven in een realiteit waarin één enige ‘juiste’ macht over alles besliste. In die tijd waren veel mensen beschadigd of vermoord door een systeem dat gebaseerd was op leugens, het beperken van vrijheden en het gebrek van de invloed van burgers op hun eigen leven. En toch gebeurde er juist toen iets buitengewoons. Ondanks verschillende opvattingen, levenslopen en ervaringen waren we in staat om samen te zijn. Solidarność verbond ons – niet alleen als sociale beweging, maar als overtuiging dat waardigheid, waarheid en vrijheid belangrijker zijn dan angst. Dankzij deze saamhorigheid zeiden miljoenen Polen ondanks hun angst, met vastberadenheid: “dość!” (“genoeg!”). Wij lieten zien dat een volk dat verenigd is rond waarden sterker is dan elk systeem dat gebaseerd is op dwang, leugens en propaganda. 

Het is goed om vandaag terug te keren naar deze les. Niet om onze oordelen over het verleden te delen, maar om te onthouden dat de grootste kracht van Polen altijd het vermogen tot eenheid in de moeilijkste momenten is geweest. Dat men van mening kan verschillen en elkaar toch respecteren. Dat gemeenschap sterker is dan haat, en dialoog belangrijker dan wederzijds wantrouwen.  

4 juni herinnert ons eraan dat vrijheid niet voor altijd gegeven is. En dat het de moeite waard is om de herinnering aan degenen te koesteren die de moed hadden om voor de waarheid op te komen. Want het is aan ons of we hun werk voortzetten – door een Polen op te bouwen dat gebaseerd is op respect, verantwoordelijkheid en zorg voor elkaar.