Poolse constitutionele crisis 2026.

Wat is er momenteel aan de hand in#Polen? 

Nou, een ernstige politieke en constitutionele crisis. President Karol Nawrocki, premier Donald Tusk en het Constitutioneel Hof (Trybunał Konstytucyjny, TK) zijn verwikkeld in een conflict over de benoeming van rechters en de bevoegdheden van de president. 

De huidige president is niet onomstreden. In mei 2025 publiceerde nieuwssite Onet het onderzoeksartikel "Karol Nawrocki i tajemnice Grand Hotelu" (Karol Nawrocki en de geheimen van het Grand Hotel). Voormalige collega's beweerden daarin dat Nawrocki, die vroeger als beveiliger in het Grand Hotel in Sopot werkte, betrokken was bij het regelen van prostituees voor hotelgasten. Nawrocki ontkent de beschuldigingen en heeft een rechtszaak aangespannen tegen Onet. Tijdens een openbare zitting op 27 oktober 2026 werden getuigen gehoord. Een voormalige collega – toen 19 jaar oud - verklaarde dat zij Nawrocki een man en een vrouw naar hotelkamers had zien begeleiden. Ook vertelde zij dat hij haar zou hebben voorgesteld extra geld te verdienen door vrouwen naar hotelgasten te brengen.Nawrocki zelf wordt op 18 januari 2027 als getuige verwacht. Ik ben benieuwd wat hij aan de rechter te vertellen heeft. 

Het conflict van nu draait om de benoeming van rechters van het Constitutioneel Hof (TK). 

De rechters van  het Constitutioneel Hof worden gekozen door de Sejm op basis van voorstellen van parlementariërs. In maart 2026 koos de Sejm zes nieuwe rechters voor het TK. Nawrocki nam van twee van hen de eed af, maar weigerde dat bij de overige vier. Waarom? Nawrocki komt met allerlei smoesjes, maar in de praktijk komt het erop neer dat, als hij de eed van alle acht zou afnemen, de PiS haar meerderheid in het TK zou verliezen. 

Volgens de regering-Tusk mag de president benoemingen door het parlement niet blokkeren. Nawrocki stelt dat er procedurele bezwaren zijn. Verschillende rechters legden vervolgens buiten zijn aanwezigheid de eed af. Het conflict gaat over hun rechtspositie en toegang tot het Hof. 

Op 30 oktober 2026 escaleerde de situatie. Rechter Anna Korwin-Piotrowska kondigde de tijdelijke schorsing aan van de voorzitter van het Hof. De bestaande leiding betwistte de rechtmatigheid daarvan. Er ontstonden confrontaties in en rond het gebouw. De politie greep in en hield demonstranten aan. 

De crisis heeft haar wortels in de hervormingen van de rechterlijke macht onder PiS (2015–2023), die jarenlang tot conflicten met de Europese Unie leidden.

Het conflict rond het Constitutioneel Hof in Polen duurt dus nu al meer dan tien jaar. De instelling die bedoeld was om de grondwet te handhaven en de burgers te beschermen tegen machtsmisbruik, is uitgegroeid tot een van de belangrijkste strijdtonelen in de politieke strijd, en is nu overgegaan van de juridische en procedurele fase naar de fase van directe confrontatie.

Een ding is zeker: de rechterlijke macht moetvolledig onafhankelijk blijven, dat is het fundament van elke rechtsstaat.