In de Poolse taal is er één woord voor taal en tong, en dat is “język”.

In de Poolse taal is er één woord voor taal en tong, en dat is “język”.

In de evolutie van de Poolse taal is de naam van het lichaamsdeel dat het belangrijkste instrument voor de spraakvorming is, op natuurlijke wijze de handeling van het spreken zelf gaan betekenen.

In de taalkunde spreekt met dan over metonymie of naamsverwisseling: beeldspraak waarbij een woord vervangen wordt door een ander op grond van een verband dat tussen beide bestaat.Wat werkelijk wordt er bedoeld begrijpt men, zoals meestal in de taal, uit de context.

De Poolse taal is rijk aan fraseologische uitdrukkingen die rechtstreeks verwijzen naar de tong en naar de spraak. Hierbij een paar voorbeelden van de meest populaire uitdrukkingen:

✔️        gryźć się w język (letterlijk: op de tong bijten) – betekent op het laatste moment zich inhouden en niet zeggen wat met wilde zeggen. Het gaat meestal om iets wat ongepast of onaardig is, waar men later spijt van zou kunnen krijgen.

✔️         mieć długi język (letterlijk: een lange tong hebben) – betekent de neiging hebben om veel te veel te praten en geen geheim kunnen bewaren.

✔️         trzymać język za zębami (letterlijk: de tong achter de tanden houden) – betekent zwijgen, discreet blijven, wel geheimen kunnen bewaren.

✔️         mieć coś na końcu języka (letterlijk: iets op het uiteinde van de tong hebben) – moeite hebben om op het moment het juiste woord te vinden. Heel hard proberen zich een woord of een bepaalde informatie te herinneren.

✔️         ciągnąć kogoś za język (letterlijk: iemand aan de tong trekken) - proberen iemand te dwingen iets te zeggen wat hij liever niet zou willen onthullen; proberen geheimen of verborgen informatie uit iemand te krijgen.

✔️         zapomnieć języka w gębie (letterlijk: de tong in de bek vergeten) – plotseling stilvallen,verstommen (bijvoorbeeld uit schaamte of zenuwen).

✔️        zasięgnąć języka (letterlijk: de taal bereiken; al zie ik nu dat “zasięgnąć” geen letterlijk equivalent van bereiken is. Bereiken is in het Pools “osiągnąć”) - het betekent in ieder geval informatie inwinnen, iets te weten komen. Deze uitdrukking stamt uit het militair jargon: tijdens gevechten gingen soldaten op verkenning om informatie te verkrijgen van gevangengenomen vijanden.

✔️        pokazać język (letterlijk: de tong laten zien) het wordt gebruikt om een gevoel van speelse opstandigheid of plagerij uit te drukken, vaak op een luchtige of humoristische manier. Behoort tot een minachtende uitdrukkimng, maar kan ook in grappige zin worden gebruikt.

✔️         znaleźć z kimś wspólny język (letterlijk: een gemeenschappelijke taal met iemand vinden) – goed elkaar kunnen begrijpen, dezelfde opvattingen hebben over een bepaald onderwerp.Het wezen van een taal ziet men het duidelijkst in onvertaalbare uitdrukkingen. (Marie von Ebner-Eschenbach)