De Poolse bijdrage in het breken van de Enigma-code.

In de jaren ’20 van de vorige eeuw werd in Duitsland voor het eerst een codeermachine genaamd Enigma (van het Griekse woord voor ‘raadsel’) ingezet, die werd gebruikt in de diplomatie en in het leger. De Duitsers gebruikten het om geheime militaire bevelen veilig door te geven.

De met deze machine gecodeerde berichten konden Poolse cryptologen al in december 1932 ontcijferen. Tot het einde van de oorlog waren de Duitsers er echter van overtuigd dat de voortdurend verbeterde Enigma-code onkraakbaar was. Ze wisten niet dat de geallieerden dankzij het werk van de Polen toegang hadden gekregen tot hun geheime correspondentie.

Het apparaat leek op een schrijfmachine en zette de tekens van de oorspronkelijke tekst om in een reeks willekeurige letters. Het aantal combinaties was zo enorm dat de Fransen en de Engelsen deze code als onbreekbaar beschouwden.

De Poolse cryptologische dienst (Biuro Szyfrów) van de Poolse inlichtingendienst nam vooraanstaande wiskundigen in dienst: Marian Rejewski, Jerzy Różycki en Henryk Zygalski, die de code kraakten en eind 1932 het eerste telegram ontcijferden.

Verdere werkzaamheden waren echter kostbaar, dus in juli 1939 deelden de Poolse wetenschappers hun bevindingen met de Britten, die – zonder onze medewerking – het werk voortzetten in Bletchley Park bij Londen, het hoofdkwartier van de Britse cryptologen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Zowel het breken van de Enigma-code als de enorme bijdrage van de Polen aan dit project uit de twintigste eeuw bleven tot in de jaren zeventig geheim.

Volgens historici heeft het kraken van de Enigma-code ertoe bijgedragen dat de Tweede Wereldoorlog met minstens twee jaar werd verkort, waardoor miljoenen mensen het leven is bespaard.

Tony Comer, historicus bij de Britse cryptografiedienst GCHQ, zei dat het proces van het kraken van de code van de Duitse Enigma-machine te vergelijken is met een estafette. “De Polen die de eerste ronde hebben gelopen, verdienen alle lof”, benadrukte hij.

Zonder de Poolse bijdrage en het feit dat zij deze informatie met Britten hebben gedeeld, zou Groot-Brittannië er niet in geslaagd zijn om de Enigma in Bletchley Park te kraken.

En nog meer uitspraken van Comer: “Ik vind het erg irritant wanneer sommige mensen de rol van Polen bagatelliseren door te zeggen dat de Britten er na verloop van tijd zelf wel achter zouden zijn gekomen en de Enigma zouden hebben gekraakt. De realiteit is dat ze dat niet hebben gedaan en dat ze daar zonder de Polen niet toe in staat waren.”